اين چنين خواهد بود ، كه من اتيان به نماز ظهر مىنمايم به جهت واجب بودن آن نماز بر من ، و اتيان به نماز واجب مىنمايم به جهت اطاعت و امتثال امر الهى جل شأنه ، پس تعليل اول به جهت اتيان نماز ظهر است مثلا ، و تعليل ثانى به جهت اتيان فعل معلل به علت اول . و ممكن است قربة الى اللَّه عطف بوده باشد بر محل لوجوبها به اسقاط عاطف ، بنابر اين هر دو علت خواهد بود به جهت معلول واحد لكن تكلف در آن ظاهر است . و ممكن است كه مراد از قرب اين معنى نبوده باشد ، بلكه مراد تحصيل قرب به درگاه أحديت جل شأنه بوده باشد . پس مناسب در اين مقام اين است كه تنبيه شود به معنى قرب به جناب احديت كه ممدوح در كتاب و سنت مىباشد ، و مطلوب و مرغوب فيه در ادعيه و مناجاتهاى صادره از ائمه اطهار عليهم صلوات اللَّه الملك الغفار است بيان شود مىگويم : قرب در لغت و عرف به معنى نزديك شدن است ، قرب چيزى به چيزى يا در زمان است مثل آن كه گفته مىشود فلان عالم قريب به عصر امام بوده ، يعنى ما بين عصرى كه امام عليه السّلام در آن ظاهر بودند و عصرى كه اين شخص در آن موجود بود چندان امتدادى نداشت . و با قرب در مكان است ، مثل اين كه گفته مىشود فلان مأموم قريب به امام ايستاده ، يعنى فصلى چندانى ما بين مكانى كه امام در آن ايستاده است و مكانى كه اين شخص مأموم ايستاده است نيست ، ارادهء هر يك از اين دو معنى كه مذكور شد نسبت به خلاق عالم محال است ، وجه آن ظاهر است . اما اول به جهت آن كه آن در صورتى صحيح است كه زمان ظرف وجود شخصى بوده باشد در وقتى و بعد از آن ظرفيت منتفى شود ، بعد از آن ديگرى موجود شود قبل از آن كه امتدادى چندانى متخلل شده باشد ما بين انتفاى اولى و وجود ثانى